شيوه و ابزار خاصى كه شرع معين فرموده مراعات شود . چون كه در همان زمان شيوه ديگرى هم وجود داشته و دستور به طور مطلق نبوده كه مثلًا تعبير به كشتن نمايد در مورد لواط يا زنا تا هر طورى كه مكلف خواست آن را اجرا نمايد مثلًا در همان زمان هم كشتن به وسيله تير بوده و با اين حال ضرب به سيف در لواط يكى از طرق تخييرى ذكر شده و كشتن با تير لنگه تخيير قرار داده نشده است . و اما بعد از اختيار موضوعيت اگر نحوه خاص طورى است كه كفار آن را نمىپسندند و يا مسلمانان جاهل به آن اشكال مىكنند اعتنايى به اين رقم وهن نمىشود ولى اگر چنانچه اصل نظام اسلامى در خطر بيفتد از باب تزاحم بين دو تكليف اهم حفظ نظام است ولى لازمه آن اجراى اصل حكم نيست چون هر نحو ديگر از قتل نوع خاصى است كه دليل از اجراى آن قاصر است . سؤال 413 . در مورد توبه بفرماييد : الف . در مواردى كه توبه مسقط حد است آيا اظهار لفظ دال بر توبه از طرف مجرم براى سقوط حد كافى است يا بايد عملى دال بر ثبوت توبه از او سر زده باشد ؟ ب . در مواردى كه توبه قبل از اقامه بينه مسقط حد است آيا ثبوت توبه قبل از بينه كافى است يا اظهار توبه عند الحاكم نيز بايد قبل از بينه باشد ؟ ج . آيا در توبه مسقط حد ، احراز توبه لازم است يا در صورت شبهه توبه نيز حاكم شرع مىتواند با تمسك به قاعده الحدود تدرء بالشبهات حد را اجرا نكند ؟ جواب : الف . ظاهر نص دخالت نفس توبه است در اسقاط حد و اظهار لفظى و يا مانند آن كاشف از آن است در صورتى كه نشانه‌اى بر كذب احراز نشود ، و لازم نيست عملى از شخص مجرم صادر شود و اكتفا به اظهار نفس مجرم از جهت اين است كه توبه از چيزهايى است كه بدواً جز از ناحيه خودش فهميده نمىشود چون توبه همان ندامت